Oświęcim to miasto o bogatych tradycjach kulturalnych. Liczne funkcjonujące tu placówki kulturalne i oświatowe prowadzą szeroko zakrojoną działalność o charakterze lokalnym zaspokajającą potrzeby kulturalne mieszkańców miasta i powiatu, a także realizują przedsięwzięcia o charakterze ogólnopolskim i międzynarodowym. Ich zadaniem jest kreowanie wizerunku Oświęcimia jako miasta pokoju, popularyzowanie podejmowanych w nim inicjatyw pokojowych oraz promocja środowisk twórczych Oświęcimia w kraju i za granicą. Wśród instytucji działających na terenie miasta trzeba wymienić Państwowe Muzeum Auschwitz - Birkenau, Państwową Szkołę Muzyczną im. Karola Szymanowskiego, Oświęcimskie Centrum Kultury, Miejską Bibliotekę Publiczną wraz z sześcioma filiami, Młodzieżowy Dom Kultury, Regionalne Stowarzyszenie Twórców Kultury "Grupa na Zamku" czy galerię Pro Arte.

Jednym z głównych animatorów kultury jest Oświęcimskie Centrum Kultury (OCK), którego bogata oferta jest skierowana do mieszkańców miasta i do przyjeżdżających tu turystów. Do najważniejszych przedsięwzięć należy Międzynarodowy Festiwal Filmów Nieprofesjonalnych "Kochać człowieka", Ogólnopolskie Biennale Fotografii "Kochać człowieka", Tydzień Kultury Beskidzkiej, Ogólnopolskie Spotkania Śpiewających i Recytujących Poezję "Amor sprawił", Ogólnopolski Konkurs Literacki "Pisanie dobre na chandrę". Wśród inicjatyw zrealizowanych z inspiracji OCK było przygotowanie w ramach warsztatów artystycznych "Młodzi muzycy na rzecz pokoju", oratorium oświęcimskiego "Droga nadziei" - utworu poświęconego pamięci ludzkiej tragedii, która rozegrała się w latach 1940 - 1945 w KL Auschwitz - Birkenau, utworu dedykowanego miastu Oświęcim oraz ludziom dobrej woli. Najnowszym przedsięwzięciem OCK podejmowanym w ramach inicjatyw pokojowych jest program pod nazwą Forum Dziecięcych Inicjatyw Pokojowych. Ukoronowaniem pierwszego etapu działań Forum była organizacja w czerwcu Dziecięcego Mityngu Pokojowego, w którym wzięło udział kilkuset młodych uczestników oraz wielu znakomitych gości, którzy weszli w skład Kręgu Przyjaciół Forum. Konsekwencją podejmowanych w ramach programu działań było zainicjowanie Międzynarodowego Festiwalu Folklorystycznego "Darujmy światu pokój".

Wśród imprez organizowanych w Oświęcimiu są nie tylko te o zasięgu ogólnopolskim czy międzynarodowym. Do bardzo udanych przedsięwzięć, o charakterze lokalnym należą; Tydzień Kultury Beskidzkiej, Dzień Miasta, Jesień Oświęcimska, Oświęcimskie Recitale Organowe.

Znaczącą placówką kulturalną na trenie Oświęcimia jest także Międzynarodowy Dom Spotkań Młodzieży. Powstał w 1986 roku z inicjatywy Akcji Znaków Pokuty przy współpracy oświęcimskich władz. Głównym celem jego działalności jest znoszenie barier wynikających z historii i budowanie porozumienia między młodym pokoleniem bez względu na narodowość. W ciągu kilkunastu lat swojej działalności MDSM podejmował liczne inicjatywy mające na celu przezwyciężanie odradzających się tendencji nacjonalistycznych, antysemickich i rasistowskich. Organizowany co roku Dzień Otwartych Drzwi MDSM prezentuje kulturę różnych narodów i cieszy się ogromną popularnością wśród mieszkańców miasta.

Inną placówką posiadającą ciekawą ofertę kulturalną dla mieszkańców Oświęcimia jest Miejska Biblioteka Publiczna posiadająca sześć filii i księgozbiór liczący przeszło sto trzydzieści tysięcy woluminów. Jest członkiem Fundacji Książka dla Dzieci i międzynarodowej sekcji IBBY. Zajęcia biblioteczne prowadzone są dla dzieci już od 3 roku życia.

MBP zajmuje się jednak nie tylko gromadzeniem i udostępnianiem księgozbioru. Jest także organizatorem prezentacji kultur innych krajów, licznych spotkań ze pisarzami i ilustratorami książek, wystaw i zajęć animacyjno - czytelniczych dla najmłodszego pokolenia.

Oblicze kulturalne miasta kształtują też licznie reprezentowane tutaj media lokalne. W Oświęcimiu z powodzeniem funkcjonuje Telewizja Lokalna DAMI oraz dwie lokalne gazety "Oświęcimski Chemik" i "Głos Ziemi Oświęcimskiej". Ponadto mają tu swoje redakcje lokalne dodatki gazet ogólnopolskich - Dziennika Polskiego, Gazety Krakowskiej i Dziennika Zachodniego.

Będąc w Oświęcimiu trudno nie zwiedzić Edukacyjnego Centrum Żydowskiego a właściwie jednej z jego części -synagogi Chewra Lomdei Mishnajot. W budynku przylegającym do synagogi, Fundacja Edukacyjne Centrum Żydowskie przygotowuje sale wystawowe, konferencyjne, miejsca noclegowe i kawiarnię koszerną. Działalność Centrum skierowana będzie na przybliżanie zwiedzającym historii Żydów w Oświęcimiu i Europie Środkowej. Fundacja chce również zmienić wygląd placu ks. Skarbka i przywrócić mu dawny wygląd. Zamierza w centralnym punkcie placu odtworzyć przedwojenną studnię oraz przygotować sadzawkę.

Źródło: www.web.um.oswiecim.pl