Cmentarz rzymskokatolicki parafii Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w Oświęcimiu usytuowany jest po wschodniej stronie centrum miasta. Założony został w pierwszej połowie XIX wieku, a rozszerzany był w drugiej połowie XIX wieku, w okresie międzywojennym i w latach powojennych. Do czasu założenia tego cmentarza, dziś już zabytkowego, funkcjonowały w mieście trzy cmentarze rzymskokatolickie. Pierwszy z nich był przy kościele Wniebowzięcia NMP, czynny do 1784 roku. Przy dwóch pozostałych kościołach Oświęcimia także były usytuowane cmentarze - przy kościele dominikańskim czynny do końca XVIII wieku, a przy kościele św. Mikołaja, rozebranym w 1749 roku, cmentarz był otwarty do połowy XIX wieku. Cmentarz parafialny ma plan nieregularnego czworoboku. W części środkowej i północnej zachowane są ślady dawnego rozplanowania - z kaplicą cmentarną, kostnicą, aleją główną i szpalerem starych drzew wzdłuż dawnej granicy wschodniej. Kaplica cmentarna pochodzi z okresu międzywojennego. Jest to budynek murowany z cegły, tynkowany, wzniesiony na planie prostokąta, nakryty dachem trójspadowym krytym blachą. W środkowej części cmentarza usytuowany jest zespół najstarszych, zabytkowych nagrobków. Jest ich ponad dwieście. W wielu przypadkach są to piękne przykłady sztuki sepulkralnej - zarówno te kute w kamieniu, jak i dzieła sztuki kowalskiej. Do najstarszych nagrobków należy m. in. obelisk z piaskowca - pozostałość z grobowca Russockich i Dąbskich, oraz obeliski żołnierzy austriackich poległych w bitwie z wojskiem pruskim 27 czerwca 1866 roku. Cztery grobowce rodzinne zaliczane są do zabytków architektury cmentarnej, są to m. in. neoromański
grobowiec rodziny Stankiewiczów i neoklasycystyczny grobowiec rodziny Wojciechowskich z piękną rzeźbą płaczącego anioła. Od 1986 roku cmentarz parafialny w Oświęcimiu wpisany jest do rejestru zabytków. Dziś jedynie istniejące już wcześniej grobowce są otwarte dla pochówków. Funkcję głównej nekropolii miasta przejął cmentarz komunalny, usytuowany poza centrum miasta - tak jak ponad 150 lat temu cmentarz parafialny.

Źródło: www.web.um.oswiecim.pl